Kültürel havza ve sosyal çevre ferdin zihin dünyasını şekillendiren ana parametrelerdir. Fert, zihin gözünü açtığı ve terbiyesi ile donandığı ilk çevreye karşı “şuur” düzeyinde bir aidiyet hisseder.











Kültürel havza ve sosyal çevre derken resmi ideolojinin kontrolündeki terbiye alanını kastetmiyorum. Kastettiğim, bildiğimiz cemaat (sivil toplum) realitesinin kontrol çemberinde şekillenen talim, terbiye ve şuur alanıdır. Hususiyle, Risale-i Nur’un zihinleri şekillendiren ve hayat veren “idrak konsepti”ni ifade etmeye çalışıyorum.












Bediüzzaman, bir şahsın yaşayış devrelerinde talim ve terbiye keyfiyetinin tebeddül ettiğini söyler.(İşaratü’l-İ’caz,2007,85) Bu durum, tahavvülün (değişim) fıtri bir kanun olması ile alakalı bir hikmet olup maslahatın gereğidir. (Muhakemat,2007,45)











İdrak seviyesi sıfır düzeyde seyreden bir şahıs, içinde yetiştiği ve zihin dünyasının ana parametrelerinin oluştuğu kültür havzası ile olan ilişkisi açısından yetişme süreci içinde edilgen; yorumlama sürecinde ise etken (Davutoğlu,1999,2) bir konumdadır.












Bediüzzaman’ın “yaşayış devreleri” diye ifade ettiği ileri safhaların birinde bulunan yorumlayıcı ve etken bir şahıs, “okumaları” sonucu farklı entelektüel düzeylere temas eder. Bu temasın olması hiç şüphesiz belli şartlara bağlıdır. Öncelikle zihnin “bilgi ve algı” düzeyinin yeterli olması, çeşitliliğe ve değişime hazır olması dolayısıyla statik ve münkabız olmaması gerekir.












Bu temasın Risale-i Nur talebesi düzeyindeki yansımalarına bakarsak;
Öncelikle farklı entelektüel düzeylere temas eden o zihin üç ayrı tezahür şekli gösterebilir:

Eski Said, Yeni Said ve Üçüncü Said tâbirleri, Said Nursî’nin farklı dönemlerde kullandığı ünvanlardır. Said Nursî bu dönemlerin her birisinde farklı kalbî ve ruhî haller yaşar.

Bu üç döneme ait telifler ise, çekirdek-ağaç veya fidanlık-bahçe gibi birbirini mündemiç teliflerdir.

Bu üç döneme ait eserler arasında derece veya kıymet farkı aramak yerine, muhtevaların icmal ve tafsilinden bahsetmek daha doğru bir yaklaşım olur.

Eski Said, Yeni Said ve Üçüncü Said arasında bir süreklilik olup usûl ve üslûp noktasında kemâle doğru bir ilerleme sözkonusu.

Üslûp noktasında zaman ve zeminle ilgili kısmî farklılıklar olmakla birlikte; Üç Said arasında asıllar noktasında bir mutabakat vardır. Üçüncü Said döneminde, Eski ve Yeni Said’e ait eserlerin tamamının, (kısmî şerh ve izahlarla) aynen neşredilmesi bu mutabakatın en bariz göstergesidir. Said Nursî’nin kırklı yaşlara kadar telif ettiği Eski Said dönemine ait eserler, muhteva bağlamında anahatları ile ikiye ayrılabilir:

Birincisi; siyasî ve sosyal muhtevanın çok belirgin bir şekilde ön planda olduğu eserlerdir.

Kusursuz güzellikler gösteren bu muhteşem kâinat sarayı, işleyişindeki hikmet ve kemâl özellikleri ile gizli bir yaratıcının varlığına işaret etmektedir.

İçinde yaşadığımız evren,  sistemli bir dönüşüm, sanatlı bir güzellik ve fayda odaklı bir değişim içindedir.

Said Nursi’ye göre mükemmel bir saray, bir fiile işaret eder. Fiil ise failsiz olamaz. Öyle ise bu kâinat sarayı da işleyişindeki mükemmellik ve sanatlarındaki incelik itibarı ile gizli bir sanatkârın varlığını göstermektedir.

Varlık alemini  kudreti ile ayakta tutan ve tasarrufu ile işleten  o gizli sanatkârın birbirinden farklı çok isimleri  ve ünvanları mevcuttur. O zat, bu isimler ve sıfatlar ile varlıkları ayakta tutar ve hayat verir.

Peki o gizli zat kimdir?

Hiç şüphesiz o gizli zat, bütün semavi fermanların ortak ifadesi ile ‘Allah’tır.

Konya'da "Küresel Kriz ve Bediüzzaman Said Nursi'nin İktisat Görüşü" konulu konferansta yapılan konuşma metnidir.

A- KÜRESEL KRİZ

Küreselleşme, dünyanın son yirmi yılda ekonomik, politik, teknolojik ve entelektüel alanlarda, yaşadığı dönüşümün adıdır.

Küreselleşme hareketi, bütün bu etkenlerin eş anlı olarak sürüklediği bir eğilim, bir rüzgârdır. Bu rüzgâr, eski ekonomik, teknolojik ve siyasal yapılanmalardan yeni ekonomik, teknolojik ve siyasal yapılanmalara doğru esiyor.

Küreselleşme akımı hem akışkan hem de yapışkandır. Yapısı gereği lokal kalamaz. Dolayısıyla bu rüzgârın önünde hiç kimse kendini koruyamaz.

Küreselleşmenin ekonomik boyutu ise; emek, mal, sermaye ve bilginin toplum içi ve toplumlararası akışkanlığıdır. Bu akışkanlık, önceki dönem¬lere nisbeten çok hızlı ve çok etkileyicidir.