Soru: Neden Risalelerde hep sinek örnek veriliyor, başka hayvan değil de?
Cevap: Risale-i Nur Külliyatına genel bir göz attığımızda Bediüzzaman hazretlerinin “sinek” örneğini çokça vermiş olduğu görülmektedir. Bir örneğin sıklıkla verilmesi maksada uygun anlatımlara çok elverişli olmasındandır.
Örnekleme; herhangi bir konuyu veya düşünceyi herkesin bildiği özlü söz ya da varlık ve nesnelerle açıklama tekniğidir.
Örnekleme yoluyla bellekte konunun canlandırılması, düşüncenin daha da güçlendirilmesi ve anlatılanların kolayca kavranması sağlanır. Özellikle açıklama yazılarında çok başvurulan bir yoldur.
Bediüzzaman, sineğin dışında birçok hayvan türlerini de yeri örnek olarak vermiştir.
Bunlar; sinek, sivrisinek, karasinek, serçe, kelebek, tavuk, tavus, balık/semek, örümcek, it, yılan, kartal, koyun, keçi , deve, inek, öküz, hınzır, maymun, çekirge, mikrop, gergedan, fare, ejderha, arslan, arı, simurg, kurt, meyve kurdu gibi çoğumuzun günlük hayatta karşılaşabileceği türden hayvanlardır.
Bediüzzaman’ın sinek örneğini verdiği hususlar:
Sanat itibariyle:
Sineğin cisminin küçük oluşu, onun üzerindeki ince sanatların da küçük ve basit olacağını göstermez. Özellikle sineğin üzerindeki sanat eserlerinin, en büyük hayvanlardakinden daha aşağı olmadığı, daha da sanatlı olduğu vurgulanır, hatta çok basit gibi görülen sinek kanadındaki sanatın harikalığı nazarlara verilir.
Büyüklük küçüklük itibariyle:
Küçücük bir cisme sahip olan bir sinekten ta gezegenlere kadar bir derecelendirme yapılır.
Kıymet ve önem itibariyle;
Sinek kanadı kadar ehemmiyeti olmayan şeyler için güzel bir örnek teşkil eder. Sinek sanat ve hikmet itibariyle çok harika ve kıymetlidir. İbret ve tefekkür için iyi bir kaynaktır. Ancak bizim için pek fazla bir kıymet ifade etmez. İnsanın çok kıymetli ömrünü ebedi saadeti için sarf edeceği yerde burada bırakıp gideceği şeyler için sarf ederse, fânî malların ve paraların bir sinek kanadı kadar ehemmiyeti olmadığı anlatılır.
Azlık çokluk itibariyle;
Bir baharda sinek neslinin çok çabuk ve çoklukla yaratılması haşir ve Cenab-ı Hakkın kudretine delil olarak gösterilir. Küreler, yıldızlar gibi en büyük şeyler, Allah’ın kudretine sinek kadar kolay gelir. Aralarında hiç fark yoktur. Allah “Ol!” dedi mi oluverir. Bir baharın da sinek nesli kadar kolayca yaratılışını her sene açık bir şekilde görüyoruz.
Temizlik ve nezafet itibariyle:
Sinek ellerini yüzlerine sürerek bizlere abdesti hatırlatıyor. Ayrıca Bediüzzaman’ın sayesinde onların mikropları temizleyen birer sıhhıye memurları olduklarını öğreniyoruz.
Vazifedarlık itibariyle:
Nemrud’u geberterek cehenneme gönderme gibi bir vazife görmüş olası ibretlik bir vakadır. Rablik iddiasında bulunan ve kendisini yere göğe sığdıramayan mağrur Nemrud’u Cenab-ı Allah sinek gibi küçücük bir varlığa geberttirmesi çok şey anlatmaktadır. Sinek şimdi de sanatlı oluşuyla, ehemmiyetli vazifelerle vazifedar oluşuyla inkârcıları şaşkına çevirmeye devam etmektedir. Ayrıca sanatkârlar ve bilim adamları sinekleri ve kuşları taklid ederek veya örnek alarak uçak sanayini kurmuşlardır.
Zikir ve tesbih itibariyle:
Sineğin vız vız eden sadası kendine has birer zikir terennümleridir.
Görüldüğü üzere sineklerin daima göz önünde bulunmaları onların daha sıklıkla örnek verilmelerine vesile olabilmektedir. Önemli olan onlara tefekkür nazarıyla bakabilmektir. Çoğu insanın tiksinme ve nefretle baktığı sineğin tefekkür edildiğinde ne kadar da çok faydalı yönlerinin olduğu ortaya çıkmaktadır. Bediüzzaman bu bakış açısınını bizlere kazandırıyor.
Son olarak sineğin bir kanadında zehir, diğerinde de panzehir olan bir özelliğini daha hatırlatmadan geçemeyeceğim. Bu husus, Osmanlıca Sözler’deki sinek bahsinde ayrıntılı olarak izah edilmektedir.
Kaynaklar:
1-Nursi, Bediüzzaman Said, Sözler, s: 311, 320, 353, 354, 390, 520, 548
2-Nursi, Bediüzzaman Said, Mektubat, s: 247, 301
3-Nursi, Bediüzzaman Said, Lem’alar, s: 299, 301, 315, 361, 402
